Chorob\u0119 zwan\u0105 b\u0105blowic\u0105 (Echinococcosis) wywo\u0142uj\u0105 larwalne postacie tasiemca b\u0105blowcowego (Echinococcus granulosus lub Echinococcus multilocularis), kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 na og\u00f3\u0142 zara\u017cone postaci\u0105 dojrza\u0142\u0105 tasiemca psy, koty, lisy i wilki. Zara\u017cone zwierz\u0119ta wydalaj\u0105 jaja i zanieczyszczaj\u0105 tym samym \u015brodowisko zewn\u0119trzne. Cz\u0142owiek mo\u017ce zarazi\u0107 si\u0119 tasiemcem b\u0105blowcowym poprzez bezpo\u015bredni kontakt z zara\u017conym zwierz\u0119ciem domowym, dotyczy to zw\u0142aszcza dzieci, kt\u00f3re podczas zabaw ze zwierz\u0119tami poprzez r\u0119ce lub przedmioty zanieczyszczone jajami tasiemca przenosz\u0105 je do swoich ust. Po\u015brednim \u017ar\u00f3d\u0142em zara\u017cenia mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c nie myte warzywa i owoce, zw\u0142aszcza ro\u015bliny i owoce le\u015bne oraz inne zabrudzone, b\u0105d\u017a niehigienicznie przygotowane pokarmy. Gryzonie i drobne ssaki oraz surowe mi\u0119so i trzewia innych zwierz\u0105t mog\u0105 natomiast stanowi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o zara\u017cenia dla zwierz\u0105t domowych, kt\u00f3re zjadaj\u0105c pokarm z inwazyjnymi formami paso\u017cyta, ulegaj\u0105 zara\u017ceniu tasiemcem i wydalaj\u0105 jaja do swojego otoczenia. Zara\u017cenie cz\u0142owieka jajami tasiemca b\u0105blowcowego nie musi jednak zako\u0144czy\u0107 si\u0119 chorob\u0105, gdy\u017c zale\u017cy to od indywidualnej odporno\u015bci organizmu, a nie ka\u017cda wykluta z jaja larwa tasiemca znajdzie w organizmie cz\u0142owieka odpowiednie warunki do dalszego rozwoju. Poza tym tylko nieliczne zwierz\u0119ta s\u0105 zara\u017cone tasiemcem, dlatego tak rzadko b\u0105blowica jest notowana u ludzi. Jednak nie mo\u017cna lekcewa\u017cy\u0107 tej jednostki chorobowej, poniewa\u017c jest ona niezwykle niebezpieczna i gdy ju\u017c wyst\u0105pi, to mo\u017ce doprowadzi\u0107 do bardzo ci\u0119\u017ckich, d\u0142ugofalowych i niejednokrotnie nieodwracalnych powik\u0142a\u0144 zdrowotnych, a w konsekwencji nawet do \u015bmierci cz\u0142owieka, je\u015bli nie podejmie si\u0119 w odpowiednim czasie stosownego leczenia…<\/p>\n\n\n\n
\u017bywicielami ostatecznymi tasiemca b\u0105blowcowego s\u0105 zwierz\u0119ta mi\u0119so\u017cerne, na og\u00f3\u0142 dziko \u017cyj\u0105ce, u kt\u00f3rych paso\u017cyt ten zamyka sw\u00f3j cykl rozwojowy. Echinococcus granulosus paso\u017cytuje najcz\u0119\u015bciej u ps\u00f3w, lis\u00f3w oraz kot\u00f3w, natomiast Echinococcus multilocularis najcz\u0119\u015bciej paso\u017cytuje u lis\u00f3w i wilk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce zara\u017ca\u0107 psy, koty i inne zwierz\u0119ta mi\u0119so\u017cerne. W przypadku obydwu postaci tasiemca rozw\u00f3j u \u017cywicieli ostatecznych nast\u0119puje podobnie. \u017bywiciel ostateczny zara\u017ca si\u0119 w przypadku Echonococcus granulosus zjadaj\u0105c zara\u017cone surowe mi\u0119so lub trzewia \u017cywicieli po\u015brednich (byd\u0142o, owce, kozy, \u015bwinie, konie, kr\u00f3liki) lub w przypadku Echinococcus multilocularis zjadaj\u0105c \u017cywicieli po\u015brednich (gryzonie i inne drobne ssaki), pobieraj\u0105c przy tym inwazyjne formy tasiemca. Posta\u0107 dojrza\u0142a paso\u017cyta, kt\u00f3rej d\u0142ugo\u015b\u0107 nie przekracza kilku milimetr\u00f3w, umiejscawia si\u0119 w jelicie cienkim, a gdy uzyska dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 nast\u0119puje rozmna\u017canie i cz\u0142ony maciczne wype\u0142nione jajami od\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 od cia\u0142a tasiemca i s\u0105 wydalane z przewodu pokarmowego poza organizm \u017cywiciela biernie z ka\u0142em, ale r\u00f3wnie\u017c aktywnie wype\u0142zaj\u0105c z odbytu samodzielnie. Wydalone cz\u0142ony tasiemca mog\u0105 by\u0107 uszkadzane przez zwierz\u0119 w wyniku \u015bwi\u0105du okolicy odbytowej lub po pewnym czasie samoistnie rozpadaj\u0105 si\u0119 w wyniku wysychania, rozsiewaj\u0105c przy tym jaja w ca\u0142ym otoczeniu, kt\u00f3re mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c przyczepia\u0107 si\u0119 do sier\u015bci zwierz\u0119cia. Jaja te, mog\u0105ce zachowa\u0107 inwazyjno\u015b\u0107 oko\u0142o roku w sprzyjaj\u0105cych warunkach, musz\u0105 zosta\u0107 pobrane przez \u017cywicieli po\u015brednich, b\u0105d\u017a przypadkowych (kt\u00f3rym mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142owiek), aby mog\u0142y si\u0119 z nich dalej rozwin\u0105\u0107 larwy wywo\u0142uj\u0105ce powa\u017cne procesy chorobowe i b\u0119d\u0105ce ogniwem zamykaj\u0105cym cykl rozwojowy po pobraniu przez \u017cywicieli ostatecznych. Tasiemce b\u0105blowcowe mog\u0105 prze\u017cywa\u0107 w \u017cywicielu ostatecznym nawet kilka lat. Niewielka inwazja, zw\u0142aszcza u osobnik\u00f3w starszych, przebiega na og\u00f3\u0142 bezobjawowo i nie jest szczeg\u00f3lnie gro\u017ana dla organizmu zara\u017conego zwierz\u0119cia. Natomiast intensywna inwazja u m\u0142odych zwierz\u0105t mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 zaburze\u0144 czynno\u015bci przewodu pokarmowego, mo\u017cna zaobserwowa\u0107 wymioty, biegunk\u0119 oraz powi\u0119kszony brzuch. Zw\u0142aszcza u m\u0142odych zwierz\u0105t stwierdza si\u0119 tak\u017ce wychudzenie i zahamowanie wzrostu w wyniku mechanicznego uszkadzania b\u0142ony \u015bluzowej jelita utrudniaj\u0105cego trawienie i wch\u0142anianie oraz pozbawiania \u017cywiciela przez paso\u017cyta wielu wa\u017cnych substancji niezb\u0119dnych do prawid\u0142owego rozwoju. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 objawy nerwowe, b\u0119d\u0105ce efektem oddzia\u0142ywania na uk\u0142ad nerwowy metabolit\u00f3w (neurotoksyn) wydzielanych przez tasiemca. Sier\u015b\u0107 na zwierz\u0119ciu mo\u017ce by\u0107 matowa i nastroszona, a wype\u0142zaj\u0105ce z odbytu cz\u0142ony tasiemca mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 \u015bwi\u0105du tej okolicy. W trakcie diagnozowania inwazji w kale zwierz\u0105t makroskopowo mo\u017cna stwierdzi\u0107 cz\u0142ony tasiemca, a w trakcie mikroskopowego badania ka\u0142u same jaja. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c przypadkowo zaobserwowa\u0107 cz\u0142ony samoczynnie wype\u0142zaj\u0105ce z odbytu i przyczepiaj\u0105ce si\u0119 do sier\u015bci zwierz\u0119cia w okolicy oko\u0142oodbytowej. Likwidacja inwazji tasiemcem b\u0105blowcowym u zwierz\u0105t nie jest problematyczna i przeprowadza si\u0119 j\u0105 przy u\u017cyciu odpowiedniej dawki w\u0142a\u015bciwego leku w porozumieniu z lekarzem weterynarii.<\/p>\n\n\n\n
W organizmach \u017cywicieli po\u015brednich tasiemc\u00f3w b\u0105blowcowych rozwija si\u0119 posta\u0107 larwalna paso\u017cyta. W przypadku Echinococcus granulosus \u017cywicielami po\u015brednimi mog\u0105 by\u0107 byd\u0142o, owce, kozy, konie, \u015bwinie i kr\u00f3liki, natomiast w przypadku Echinococcus multilocularis \u2013 drobne gryzonie. Cz\u0142owiek jest nietypowym i przypadkowym \u017cywicielem po\u015brednim obu paso\u017cyt\u00f3w, dlatego rzadko dochodzi do zara\u017cenia, jednak przypadki b\u0105blowicy zdarzaj\u0105 si\u0119 i nale\u017cy zachowa\u0107 odpowiedni\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 w celu unikni\u0119cia inwazji tym paso\u017cytem. Jaja tasiemca dostaj\u0105 si\u0119 do organizmu \u017cywiciela po\u015bredniego drog\u0105 pokarmow\u0105, poprzez przypadkowe spo\u017cycie. Cz\u0142owiek mo\u017ce zarazi\u0107 si\u0119 tasiemcem b\u0105blowcowym poprzez bezpo\u015bredni kontakt z zara\u017conym zwierz\u0119ciem domowym, podczas g\u0142askania, zabaw i zabieg\u00f3w piel\u0119gnacyjnych. Jaja tasiemc\u00f3w mog\u0105 znajdowa\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w otaczaj\u0105cym nas \u015brodowisku, a za ich rozsiewanie odpowiedzialne s\u0105 zara\u017cone zwierz\u0119ta (g\u0142\u00f3wnie dziko \u017cyj\u0105ce). Po\u015brednim \u017ar\u00f3d\u0142em zara\u017cenia mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c nie myte warzywa i owoce, a zw\u0142aszcza ro\u015bliny i owoce le\u015bne, rosn\u0105ce na glebach ska\u017conych jajami b\u0105blowca oraz inne zabrudzone, b\u0105d\u017a niehigienicznie przygotowane pokarmy. W przewodzie pokarmowym \u017cywiciela po\u015bredniego, z jaj wykluwaj\u0105 si\u0119 larwy, kt\u00f3re nast\u0119pnie po penetracji \u015bciany jelita, przez naczynia krwiono\u015bne lub limfatyczne z pr\u0105dem krwi lub limfy zostaj\u0105 rozniesione do r\u00f3\u017cnych narz\u0105d\u00f3w, gdzie zatrzymuj\u0105 si\u0119 w drobnych naczyniach wewn\u0105trznarz\u0105dowych, kt\u00f3rych przekroju nie mog\u0105 ju\u017c pokona\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Larwy Echinococcus granulosus wywo\u0142uj\u0105 b\u0105blowic\u0119 jednojamow\u0105 (Echinococcosis hydatidosis). Lokalizuj\u0105 si\u0119 one zw\u0142aszcza w w\u0105trobie i p\u0142ucach, czasem w \u015bledzionie, nerkach, mi\u0119\u015bniach, ko\u015bciach, tkance podsk\u00f3rnej, a nawet w m\u00f3zgu lub ga\u0142ce ocznej. Po umiejscowieniu si\u0119 w danym narz\u0105dzie zaczynaj\u0105 si\u0119 przekszta\u0142ca\u0107, zmieniaj\u0105c sw\u00f3j rozmiar i wygl\u0105d. Rozw\u00f3j larwy mo\u017ce trwa\u0107 od kilku miesi\u0119cy do kilku lat, organizm w tym czasie wytwarza wok\u00f3\u0142 larwy grub\u0105 otoczk\u0119 \u0142\u0105cznotkankow\u0105 i w rezultacie przekszta\u0142ca si\u0119 ona w p\u0119cherz (b\u0105bel) o specyficznej budowie, wype\u0142niony p\u0142ynem. Na wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej \u015bcianie p\u0119cherza b\u0105blowcowego wyrastaj\u0105 liczne p\u0119cherze wt\u00f3rne, w kt\u00f3rych powstaj\u0105 w pe\u0142ni wykszta\u0142cone g\u0142\u00f3wki tasiemca b\u0105blowcowego (protoskoleksy), gotowe do zara\u017cenia \u017cywiciela ostatecznego. W jednym p\u0119cherzu wt\u00f3rnym mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 kilkadziesi\u0105t g\u0142\u00f3wek tasiemca, natomiast ca\u0142y p\u0119cherz b\u0105blowcowy mo\u017ce zawiera\u0107 w sobie tysi\u0105ce p\u0119cherzy wt\u00f3rnych, a w nich setki tysi\u0119cy g\u0142\u00f3wek tasiemc\u00f3w. W niekt\u00f3rych p\u0119cherzach r\u00f3wnie\u017c w p\u0142ynie wewn\u0105trz p\u0119cherza b\u0105blowcowego powstaj\u0105 inwazyjne protoskoleksy, stanowi\u0105ce tzw. piasek b\u0105blowcowy. Rozrost p\u0119cherza w danym narz\u0105dzie powoduje ucisk na s\u0105siednie tkanki, co silnie zak\u0142\u00f3ca ich czynno\u015b\u0107 i wywo\u0142uje rozleg\u0142y b\u00f3l oraz zmiany zapalne i martwicze, a tak\u017ce wt\u00f3rne zaka\u017cenia bakteryjne. Poza wp\u0142ywem mechanicznym na narz\u0105dy, w kt\u00f3rych zlokalizowane s\u0105 p\u0119cherze oraz na s\u0105siaduj\u0105ce tkanki, tasiemce b\u0105blowcowe wykazuj\u0105 dzia\u0142anie truj\u0105ce i mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 objawy uczuleniowe w organizmie \u017cywiciela po\u015bredniego, gdy\u017c wydzielaj\u0105 silne toksyny. U dzieci inwazja wywo\u0142uje og\u00f3lne wyniszczenie, a nawet niedorozw\u00f3j. Objawy i nast\u0119pstwa b\u0105blowicy zale\u017c\u0105 od lokalizacji larw oraz ich wielko\u015bci i liczby p\u0119cherzy. W b\u0105blowicy w\u0105troby objawy istnienia p\u0119cherza lub powik\u0142ania, jak ucisk naczy\u0144 krwiono\u015bnych i przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych, mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 w kilka lub kilkana\u015bcie lat po zara\u017ceniu tasiemcem b\u0105blowcowym. Ucisk na naczynia krwiono\u015bne prowadzi do nadci\u015bnienia wrotnego, natomiast na przewody \u017c\u00f3\u0142ciowe do \u017c\u00f3\u0142taczki mechanicznej i zastoinowego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych. B\u0105blowica p\u0142uc w pocz\u0105tkowym stadium wykrywana jest na og\u00f3\u0142 przypadkowo, w trakcie rutynowych bada\u0144 rentgenowskich p\u0142uc. Du\u017ce i liczne p\u0119cherze, prowadz\u0105ce do zmian wskutek ucisku p\u0119cherzy na tkank\u0119 p\u0142ucn\u0105 i zapalenia jej mi\u0105\u017cszu, daj\u0105 wyra\u017ane objawy kliniczne, jak duszno\u015b\u0107, kaszel, krwioplucie, skr\u00f3cenie oddechu oraz b\u00f3le w klatce piersiowej. Przy lokalizacji larw w \u015bledzionie dochodzi do powi\u0119kszenia narz\u0105du oraz wt\u00f3rnych infekcji. Przy lokalizacji larw w nerce, r\u00f3wnie\u017c nast\u0119puje powi\u0119kszenie narz\u0105du, problemy z oddawaniem moczu, b\u00f3le okolicy nerek, a tak\u017ce mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 krew i bia\u0142ko w moczu. Larwy umiejscowione w ko\u015bciach mog\u0105 prowadzi\u0107 do rozpuszczenia tkanki kostnej. Najwcze\u015bniejsze i najbardziej dotkliwe objawy kliniczne daj\u0105 p\u0119cherze umiejscowione w m\u00f3zgu lub ga\u0142ce ocznej, sugeruj\u0105ce guzy nowotworowe tych narz\u0105d\u00f3w. Usadowienie larwy w tak wa\u017cnych dla \u017cycia narz\u0105dach, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do \u015bmierci \u017cywiciela po\u015bredniego, poniewa\u017c zdarza si\u0119, \u017ce nie uda si\u0119 w odpowiednim czasie zdiagnozowa\u0107 inwazji b\u0105blowcowej i podj\u0105\u0107 stosownego leczenia. Leczenie farmakologiczne nie zawsze przynosi oczekiwany skutek, nie zawsze mo\u017cna te\u017c operacyjnie usun\u0105\u0107 p\u0119cherz b\u0105blowcowy ze wzgl\u0119du na powierzchni\u0119 zajmowan\u0105 przez p\u0119cherz, brak dost\u0119pu operacyjnego lub blisko\u015b\u0107 innych tkanek i niebezpiecze\u0144stwo ich uszkodzenia, a przypadkowe p\u0119kni\u0119cie p\u0119cherza podczas jego operacyjnego usuwania mo\u017ce doprowadzi\u0107 do b\u0105blowicy wt\u00f3rnej. P\u0119kni\u0119cie p\u0119cherza i wyst\u0105pienie b\u0105blowicy wt\u00f3rnej mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c samoistnie, gdy p\u0119cherz osi\u0105gnie na tyle du\u017ce rozmiary, \u017ce narz\u0105dy b\u0105d\u017a tkanki, w kt\u00f3rych si\u0119 usadowi\u0142a larwa nie pozwalaj\u0105 ju\u017c na dalszy rozrost p\u0119cherza lub na skutek urazu mechanicznego. B\u0105blowica wt\u00f3rna polega na rozsianiu protoskoleks\u00f3w po organizmie \u017cywiciela, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do wstrz\u0105su anafilaktycznego, a to ko\u0144czy si\u0119 na og\u00f3\u0142 \u015bmierci\u0105.
Larwy Echinococcus multilocularis wywo\u0142uj\u0105 b\u0105blowic\u0119 wielojamow\u0105 (Echinococcosis alveolaris). Lokalizuj\u0105 si\u0119 one g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie, gdzie wykszta\u0142caj\u0105 wypustki si\u0119gaj\u0105ce w g\u0142\u0105b mi\u0105\u017cszu wzd\u0142u\u017c naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Wewn\u0105trz wypustek larw tasiemca powstaj\u0105 drobne p\u0119cherzyki otoczone b\u0142on\u0105 osk\u00f3rkow\u0105. Ze wzgl\u0119du na to, i\u017c wok\u00f3\u0142 larwy organizm \u017cywiciela po\u015bredniego nie wytwarza otoczki \u0142\u0105cznotkankowej, jej wzrost nast\u0119puje w spos\u00f3b naciekowy, co u\u0142atwia rozprzestrzenianie si\u0119 paso\u017cyta. Powstaje rozleg\u0142y tw\u00f3r o konsystencji chrz\u0105stki poprzez tworzenie licznych nowych p\u0119cherzy, kt\u00f3re nie s\u0105 wype\u0142nione p\u0142ynem, lecz galaretowat\u0105 substancj\u0105, w kt\u00f3rej mog\u0105 powstawa\u0107 inwazyjne formy tasiemca b\u0105blowcowego, gotowe do zara\u017cenia \u017cywiciela ostatecznego. Charakter i przebieg inwazji przypomina obraz kliniczny choroby nowotworowej, z kt\u00f3r\u0105 jest cz\u0119sto mylona. Rozwijaj\u0105ca si\u0119 larwa powoduje mechaniczne uszkodzenie narz\u0105du i upo\u015bledzenie jego czynno\u015bci. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c, podobnie do nowotworu z\u0142o\u015bliwego, dawa\u0107 przerzuty naczyniami krwiono\u015bnymi lub ch\u0142onnymi do innych narz\u0105d\u00f3w (p\u0142uca, rzadziej m\u00f3zg). Choroba ma charakter przewlek\u0142y, przebiega bezgor\u0105czkowo z charakterystycznym powi\u0119kszeniem w\u0105troby, nast\u0119pnie \u015bledziony, z \u017c\u00f3\u0142taczk\u0105 i puchlin\u0105 brzuszn\u0105. Opr\u00f3cz uszkodze\u0144 narz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re nacieka tasiemiec b\u0105blowcowy, paso\u017cyty wykazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142anie truj\u0105ce i mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 objawy uczuleniowe w organizmie \u017cywiciela po\u015bredniego, gdy\u017c wydzielaj\u0105 silne toksyny.
Rozpoznanie inwazji b\u0105blowcowych jest mo\u017cliwe na podstawie objaw\u00f3w klinicznych oraz bada\u0144 rentgenowskich, ultrasonograficznych, tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego oraz metod immunologicznych i bada\u0144 histopatologicznych. Leczenie farmakologiczne jest d\u0142ugotrwa\u0142e i nie zawsze likwiduje do ko\u0144ca wszystkie ogniska chorobowe, natomiast w zaawansowanych stadiach choroby na og\u00f3\u0142 nie przynosi skutku i polega jedynie na likwidacji proces\u00f3w zapalnych oraz objaw\u00f3w b\u00f3lowych towarzysz\u0105cych rozwijaj\u0105cym si\u0119 p\u0119cherzom b\u0105blowcowym, a usuni\u0119cie rozwijaj\u0105cych si\u0119 p\u0119cherzy lub zmian naciekowych mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 jedynie radykalnie drog\u0105 chirurgiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
B\u0105blowica jest niezwykle gro\u017an\u0105 chorob\u0105 i gdy ju\u017c wyst\u0105pi, to mo\u017ce doprowadzi\u0107 do bardzo ci\u0119\u017ckich, d\u0142ugofalowych i niejednokrotnie nieodwracalnych powik\u0142a\u0144 zdrowotnych, a w konsekwencji nawet do \u015bmierci cz\u0142owieka, dlatego nie nale\u017cy dopuszcza\u0107 do zara\u017cenia tasiemcem b\u0105blowcowym. Mo\u017cna bardzo \u0142atwo zapobiec zara\u017ceniu si\u0119 tym paso\u017cytem poprzez stosowanie regularnej profilaktyki u posiadanych w gospodarstwie domowym zwierz\u0105t i przestrzeganiu podstawowych zasad higieny osobistej. Profilaktyka powinna polega\u0107 na okresowym odrobaczaniu zwierz\u0105t, przez co likwiduje si\u0119 ju\u017c istniej\u0105ce inwazje paso\u017cyt\u00f3w i ogranicza siewstwo jaj do \u015brodowiska. Nie powinno si\u0119 r\u00f3wnie\u017c karmi\u0107 zwierz\u0105t surowym mi\u0119sem i trzewiami oraz stara\u0107 si\u0119 likwidowa\u0107 gryzonie w otaczaj\u0105cym nas \u015brodowisku, mog\u0105ce stanowi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o zara\u017cenia dla zwierz\u0105t domowych. Zapobieganie zara\u017ceniu ludzi tasiemcem b\u0105blowcowym polega przede wszystkim na bezwzgl\u0119dnym przestrzeganiu podstawowych zasad higieny osobistej, a wi\u0119c myciu r\u0105k po kontaktach ze zwierz\u0119tami, utrzymywaniu w czysto\u015bci otaczaj\u0105cego nas \u015brodowiska oraz higienicznym przygotowywaniu i spo\u017cywaniu posi\u0142k\u00f3w, unikaj\u0105c spo\u017cywania zanieczyszczonych pokarm\u00f3w oraz nie mytych warzyw i owoc\u00f3w, a zw\u0142aszcza ro\u015blin i owoc\u00f3w le\u015bnych.<\/p>\n\n\n\n